Ελευθεριος ΑναστασακηςΜαιευτήρας Χειρουργός Γυναικολόγος MD,MSc,PhD,DFFP

Κλείστε ραντεβού! 210 24.69.448

Άρθρα

Ημερολόγιο Εγκυμοσύνης

Λοιμώξεις στην κύηση

Κάθε γυναίκα, που μένει έγκυος, ελπίζει ότι η κύηση θα εξελιχθεί ομαλά και θα αποκτήσει ένα υγιές μωρό. Από την πρώτη επίσκεψη στον γιατρό, θα της ζητήσει εξετάσεις αίματος, που στόχο έχουν τον έλεγχο της υγείας της επιτόκου και του εμβρύου. Μέρος των εξετάσεων αυτών ελέγχουν για την παρουσία συγγενών λοιμώξεων και για το εάν η επίτοκος έχει ανοσία, που θα την προστατεύσει σε περίπτωση έκθεσης.
 
Οι ενδομήτριες ή συγγενείς λοιμώξεις είναι οι λοιμώξεις, που προσβάλλουν το έμβρυο καθ’όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή το νεογνό κατά την περιγεννητική περίοδο. Ο συνήθης τρόπος μετάδοσης της λοίμωξης είναι κυρίως μέσω του πλακούντα και λιγότερο συχνά η ανιούσα οδός, από τα γεννητικά όργανα της μητέρας.
 
Οι υπεύθυνοι μικροοργανισμοί για την λοίμωξη του εμβρύου είναι κυρίως ιοί, μικρόβια και παθογόνα παράσιτα γνωστά με το ακρωνύμιο T.O.R.C.H. (Toxoplasma gondii, Other, Rubella, Cytomegalovirus και Herpes Simplex II). Στην ομάδα “Other” ανήκει ένας μεγάλος αριθμός μικροοργανισμών όπως η Λιστέρια, η Ωχρά Σπειροχαίτη (Σύφυλις), το Μυκοβακτηρίδιο της Φυματίωσης, τα Χλαμύδια (τράχωμα), ο Γονόκοκος, και η Borrelia Burgdorferi που προκαλεί νόσο του Lyme. Στην ίδια ομάδα βρίσκονται οι ιοί της Ανεμοβλογιάς, του Έρπητα Ζωστήρα, ο Παραβοϊός Β19, ο ιός της Ηπατίτιδας Β και Α, καθώς και ο ιός της Επίκτητης Ανοσοανεπάρκειας του Ανθρώπου (H.I.V.).
 
Η συχνότητα των συγγενών λοιμώξεων ποικίλλει ανάλογα με το είδος του παθογόνου μικροοργανισμού και γενικά κυμαίνεται από 0,5-2,5% όλων των γεννήσεων, με αυξημένη συχνότητα σε πληθυσμούς χαμηλού κοινωνικοοικονομικού επιπέδου. Αν και το 1/10 των επιμολυνθέντων νεογνών παρουσιάζει κλινικές εκδηλώσεις, ο αριθμός των νεογνών, που νοσούν, παραμένει –ευτυχώς- σχετικά μικρός.
 
Το εύρος και η βαρύτητα των συνεπειών, που προκαλεί η συγγενής λοίμωξη στο έμβρυο ή το νεογνό, ποικίλλουν: από το θάνατο του εμβρύου και τις συγγενείς διαμαρτίες, μέχρι τη γέννηση «φυσιολογικού νεογνού» με όψιμες και ελάσσονες εκδηλώσεις της λοίμωξης. Κοινές κλινικές εκδηλώσεις, οι οποίες υποδηλώνουν ενδομήτρια λοίμωξη είναι η προωρότητα, η ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης, αιματολογικές εκδηλώσεις, οφθαλμολογικά σημεία, εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικο Σύστημα και ο εμβρυϊκός ύδρωπας.
 
Ερυθρά
Στην περίπτωση της ερυθράς, το 80% του πληθυσμού έχει αντισώματα (τα IgG είναι θετικά), γιατί έχει ανοσοποιηθεί, ακόμα και αν δεν έχει νοσήσει εμφανώς. Το υπόλοιπο 20%, που δεν έχει αντισώματα, μπορεί να εμβολιαστεί με το τριπλό εμβόλιο, αν το ανακαλύψει πριν από την κύηση, αλλά πρέπει να περάσουν περίπου έξι μήνες, πριν προβεί σε μια εγκυμοσύνη. Η γυναίκα, που δεν έχει αντισώματα κατά τη διάρκεια της κύησης, πρέπει να προσέχει πολύ τις επαφές της, ιδίως με τα παιδιά. Αν νοσήσει, το έμβρυο μπορεί να παρουσιάσει βλάβες, οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και στη διακοπή της κύησης. Οι γυναίκες, που είναι σε αναπαραγωγική ηλικία, πριν μείνουν έγκυες, πρέπει να κάνουν έλεγχο για το αν έχουν αντισώματα έναντι της ερυθράς.
 
Κυτταρομεγαλοϊός
Τα συμπτώματα είναι παρόμοια με εκείνα του κοινού κρυολογήματος (καταβολή, χαμηλή πυρετική κίνηση και καταρροή), και μεταδίδεται με τη στενή επαφή σωματικών υγρών. Πολλοί άνθρωποι έχουν αντισώματα για τον κυταρρομεγαλοιό, χωρίς να θυμούνται ότι νόσησαν από αυτόν, γεγονός που προστατεύει τις γυναίκες κατά την κύηση. Οι γυναίκες, που δεν έχουν αντισώματα, πρέπει να προσέχουν κατά τη διάρκεια της κύησης και να αποφεύγουν τις πολύ στενές επαφές με άλλους ανθρώπους, καθώς η νόσηση μπορεί να βλάψει το έμβρυο.
 
Τοξόπλασμα
Το τοξόπλασμα ίσως βρίσκεται στα κόπρανα της γάτας, σε όχι καλά πλυμένα λαχανικά, που καταναλώνονται ωμά (όπως το μαρούλι και το λάχανο στις σαλάτες), και στο μισοψημένο χοιρινό κρέας. Οι γυναίκες, που είναι έγκυες και δεν έχουν αντισώματα για το τοξόπλασμα, συμβουλεύονται να αποφεύγουν αυτούς τους παράγοντες κινδύνου, καθώς η νόσηση μπορεί να είναι καταστροφική για το έμβρυο. Βέβαια, στη διάρκεια μιας κύησης, μαζί με τις γενικές εξετάσεις, παρακολουθούμε την αντισωματική κατάσταση της γυναίκας, για να διαπιστώσουμε αν συμβαίνει ορομετατροπή της και να πράξουμε ανάλογα.
 
Ηπατίτιδα
Η πιο κοινή είναι η ηπατίτιδα Β’, από την οποία πάσχει περίπου το 5% του πληθυσμού. Αυτό δεν εμποδίζει τις γυναίκες αυτές να χαρούν τη μητρότητα, απλώς είναι καλύτερα η γέννηση να πραγματοποιείται με καισαρική, γιατί αυξάνονται οι πιθανότητες μετάδοσης στο έμβρυο με φυσιολογικό τοκετό. Μετά την γέννηση, ακολουθεί εμβολιασμός του εμβρύου. Υπάρχουν διάφορες απόψεις για το κατά πόσον είναι ασφαλές να θηλάζουν το μωρό τους, γι’ αυτό καλύτερα να ακολουθούν τις συμβουλές του παιδίατρου, που παρακολουθεί το μωρό τους.
 
Έρπης των γεννητικών οργάνων
Πρόκειται για μια ίωση, που κάνει κύκλους κατά περιόδους, και εμφανίζει ένα μικρό έλκος στα γεννητικά όργανα. Αν την ώρα έναρξης του τοκετού, υπάρχει ενεργή λοίμωξη, τότε και πάλι είναι πιο ασφαλές για το μωρό να γεννηθεί με καισαρική τομή, καθώς ο ιός μεταδίδεται με την άμεση επαφή από τη μολυσμένη περιοχή, ενώ σπάνια μολύνεται όσο είναι στην κοιλιά της μητέρας. Η λοίμωξη του νεογνού με τον ιό μπορεί να είναι πολύ σοβαρή, ακόμα και θανατηφόρα, γι’ αυτό καλύτερα να είναι κανείς ασφαλής με τη διενέργεια καισαρικής.
 
Η διάγνωση των συγγενών λοιμώξεων παραμένει δύσκολη, αφού η νόσος είτε απουσιάζει κλινικά ή οι εκδηλώσεις της είναι πολύ ήπιες, για να αναγνωριστούν στην πλειονότητα των μητέρων. Η διάγνωση αυτών των «σιωπηλών» λοιμώξεων στηρίζεται στη γνώση και την εγρήγορση του γιατρού, ο οποίος με τη βοήθεια του εργαστηρίου θα μπορέσει να απομονώσει το μικροοργανισμό, να ταυτοποιήσει το αντιγόνο με την μέθοδο PCR και να πιστοποιήσει την ύπαρξη αυξημένων αντισωμάτων εμβρυϊκής προέλευσης (IgM).
 
Η θεραπεία δεν είναι πάντοτε ειδική και τα αποτελέσματα της είναι πολλές φορές απογοητευτικά. Η σύγχρονη αντιμετώπιση του νεογνού με συγγενή λοίμωξη προϋποθέτει μια συντονισμένη ομάδα «ειδικών», αποτελούμενη από νεογνολόγο, λοιμωξιολόγο, παιδονευρολόγο, κοινωνικό λειτουργό, αναπτυξιολόγο και παιδοψυχολόγο. Ο ακρογωνιαίος λίθος στην αντιμετώπιση των συγγενών λοιμώξεων παραμένει η διαρκής φροντίδα και εγρήγορση του γιατρού, που πρέπει να εστιάζεται στην πρόληψη της συγγενούς λοίμωξης.
 
Γενικά, στη διάρκεια της κύησης, μια γυναίκα είναι πιο ευάλωτη σε λοιμώξεις, γι’αυτό πρέπει να προσέχει τον εαυτό της και το μωρό, που μεγαλώνει μέσα της, να ξεκουράζεται όσο το δυνατό περισσότερο και να τρέφεται όσο το δυνατόν καλύτερα. Επίσης, αν υπάρχει κάποιο σύμπτωμα, που την ανησυχεί, να συμβουλεύεται τον γιατρό της, ο οποίος μπορεί να εκτιμήσει αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα και να το αντιμετωπίσει στο αρχικό του στάδιο, για να μην επηρεάσει την κύησή της και να φέρει στον κόσμο ένα υγιές μωρό.

Ελευθέριος Αναστασάκης
Μαιευτήρας Γυναικολόγος
Επιστημονικός Συνεργάτης Μαιευτηρίου ΛΗΤΩ

Αξιολογήσεις